Sprawdzamy, czy składki KRUS są naprawdę lepszym rozwiązaniem niż składki ZUS. Wyliczamy konkretne kwoty, porównujemy koszty i dajemy proste odpowiedzi. Po przeczytaniu tego artykułu, nie będziesz musiał dłużej się zastanawiać, co wybrać: ZUS czy KRUS? Tutaj znajdziesz rozwiązanie, które może przynieść Ci tysiące złotych oszczędności.
Kiedy ZUS, a kiedy KRUS?
Gdy zakładasz działalność gospodarczą, musisz samodzielnie opłacać składkę zdrowotną i składki na ubezpieczenia społeczne. Jeśli prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą, musisz płacić składki w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Jeżeli natomiast wybierasz działalność rolniczą, wtedy odprowadzasz składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS).
ZUS
Składka ZUS obejmuje 4 różne ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe), a także Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Oprócz tego przedsiębiorca opłaca również ubezpieczenie zdrowotne.
W 2026 roku stawki poszczególnych składek wyglądają następująco:
- ubezpieczenie emerytalne – 1103,27 zł,
- ubezpieczenie rentowe – 452,16 zł,
- ubezpieczenie wypadkowe – 94,39 zł,
- ubezpieczenie chorobowe – 138,47 zł,
- Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy – 138,47 zł.
W 2026 r. łączna składka ZUS z ubezpieczeniem chorobowym wynosi 1926,76 zł miesięcznie.
Ulgi ZUS
Nowi przedsiębiorcy (lub tacy, którzy nie prowadzili działalności przez minione 5 lat) mogą skorzystać z „Ulgi na start”. Dzięki temu nie płacą składek ZUS przez pełne 6 miesięcy. W tym czasie opłacają tylko składkę zdrowotną. Po upływie 6 miesięcy, mogą dodatkowo wykorzystać tzw. preferencyjny ZUS. Daje ona możliwość opłacania niższych składek ZUS przez 24 miesiące. Preferencyjny ZUS w 2026 r. wynosi 456,19 zł miesięcznie z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.
Mały ZUS Plus
Przedsiębiorcy, którzy w roku poprzednim nie przekroczyli 120 000 zł przychodu, mogą dodatkowo skorzystać z „Małego ZUS-u Plus”. Wysokość składek ZUS w tym przypadku zależy od wysokości przychodów w roku poprzedzającym. Im niższy przychód, tym niższa składka ZUS. Z tej ulgi przedsiębiorcy mogą skorzystać przez 36 miesięcy w ciągu 5 lat prowadzenia działalności. Podobnie jak w przypadku poprzednich ulg: Mały ZUS Plus nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku opłacania składki zdrowotnej.
KRUS
KRUS to system ubezpieczeń społecznych stworzony tylko dla rolników i ich domowników, którzy osobiście i na własny rachunek prowadzą działalność rolniczą. Składka KRUS obejmuje ubezpieczenie: wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie i emerytalno-rentowe. Jej wysokość jest natomiast ściśle powiązana z powierzchnią posiadanych gruntów. Oprócz tego rolnik opłaca także składkę zdrowotną.
W II kwartale 2026 roku podstawowa składka KRUS dla rolnika, posiadającego do 50 hektarów przeliczeniowych, wynosi 768 zł kwartalnie. Przy większych areałach stawki rosną progresywnie:
- 50-100 hektarów – 1410 zł kwartalnie
- 100-150 hektarów – 2049 zł kwartalnie
- 150-300 hektarów – 2691 zł kwartalnie
- powyżej 300 hektarów – 3333 zł kwartalnie.
Rolnik ma prawo prowadzić nie tylko gospodarstwo rolne, ale również działalność gospodarczą. W takiej jednak sytuacji rolnik-przedsiębiorca musi liczyć się z wyższymi składkami KRUS. W tym przypadku również są one ściśle powiązane z wielkością gospodarstwa:
- do 50 hektarów – 1302 zł kwartalnie
- 50-100 hektarów – 1944 zł kwartalnie
- 100-150 hektarów – 2583 zł kwartalnie
- 150-300 hektarów – 3225 zł kwartalnie
- powyżej 300 hektarów – 3867 zł kwartalnie.
Nie sposób jednak nie zauważyć, że nawet zakładając gigantyczne gospodarstwo rolne (powyżej 300 hektarów), rolnik-przedsiębiorca w skali miesiąca zapłaci mniej niż „klasyczny przedsiębiorca”. Składka KRUS tego pierwszego wynosi 1289 zł (w przeliczeniu na miesiąc). Pełna składka ZUS tego drugiego to koszt 1926,76 zł. Różnica jest więc znacząca i wynosi ponad 600 zł miesięcznie.
ZUS czy KRUS – z której opcji możesz skorzystać?
Gdyby każdy mógł opłacać składki KRUS, nie musielibyśmy dywagować, która opcja jest lepsza. Poza tym w takim scenariuszu sama instytucja ZUS-u prawdopodobnie straciłaby rację bytu. Niestety ku rozczarowaniu wielu osób, ubezpieczenie w KRUS nie jest dla wszystkich.
KRUS jest wyłącznie dla:
- rolników,
- domowników rolnika,
- małżonka/małżonki rolnika,
- pomocników rolnika.
Rolnik ubezpieczony w KRUS może założyć działalność gospodarczą i dalej opłacać składki KRUS. W takiej jednak sytuacji musi spełnić kilka warunków:
- być nieprzerwanie ubezpieczonym w KRUS przez 3 lata,
- prowadzić gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 hektara użytków rolnych,
- nie posiadać zatrudnienia na umowę o pracę ani nie pozostawać w stosunku służbowym,
- w ciągu 14 dni od założenia działalności gospodarczej, złożyć w KRUS odpowiednie oświadczenie.
- nie mieć prawa do emerytury, renty i innych świadczeń społecznych,
- nie może przekroczyć limitu podatku dochodowego z działalności gospodarczej za poprzedni rok.
Jak widać, wybór KRUS-u jest obwarowany konkretnymi przepisami prawa. Tylko nieliczni mogą prowadzić firmę na KRUS-ie i odprowadzać niższe składki.
ZUS czy KRUS – zwycięzca jest jeden, ale nie dla każdego
Jeśli masz możliwość wyboru między składkami ZUS a KRUS, wybór tych drugich będzie prawdopodobnie lepszą opcją. Przede wszystkim oszczędzasz sporo pieniędzy, które możesz zainwestować w rozwój firmy lub zacząć samodzielne oszczędzanie na emeryturę. Większość przedsiębiorców nie może jednak opłacać składek KRUS. W rezultacie są oni skazani na wyższe składki ZUS. Jednak nawet w takiej sytuacji nie możemy zapominać o przysługujących ulgach, które realnie obniżają miesięczne zobowiązania finansowe przedsiębiorcy.
Podsumowując: ZUS czy KRUS? Odpowiedź jest bardzo prosta. Jeśli możesz, wybierz KRUS. Jeśli nie masz innej opcji, skorzystaj z ulg na składki ZUS. Szukaj możliwych optymalizacji podatkowych i finansowych. Oszczędzaj pieniądze, inwestuj i rozwijaj swoją działalność na własnych warunkach!
