Umowa zlecenie 2026: nowe stawki, składki ZUS i staż pracy

Umowa zlecenie w 2026 roku to nowe stawki godzinowe, rewolucja w stażu pracy i obowiązkowe składki ZUS – ale nie dla wszystkich. Poznaj wszystkie szczegóły tej popularnej umowy cywilnoprawnej. W tym artykule rozkładamy umowę zlecenie na czynniki pierwsze i tłumaczymy wszystkie najważniejsze kwestie: zarówno z perspektywy zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy.

Czym jest umowa zlecenie?

Umowa zlecenie to jedna z najpopularniejszych w Polsce umów cywilnoprawnych, którą regulują przepisy Kodeksu cywilnego (art. 734–751), a nie Kodeksu pracy. W ramach umowy zlecenie wyróżniamy:

• zleceniobiorcę (przyjmującego zlecenie),
• zleceniodawcę (dającego zlecenie).

Istotą jest zobowiązanie zleceniobiorcy do wykonania określonej czynności prawnej lub usługi na rzecz zleceniodawcy Jest to tzw. umowa starannego działania. Oznacza to, że wykonawca odpowiada za rzetelne i staranne wykonywanie zadań. Niekoniecznie natomiast za osiągnięcie konkretnego rezultatu czy wykonanie dzieła (jak to ma miejsce w przypadku umowy o dzieło). W praktyce oznacza to, że jeśli zleceniobiorca dołożył należytej staranności, zleceniodawca musi wypłacić wynagrodzenie, nawet jeśli końcowy efekt nie jest satysfakcjonujący. 

Kluczową cechą tej formy zatrudnienia jest duża swoboda i elastyczność w organizacji pracy. Zleceniobiorca zazwyczaj sam decyduje o tym, gdzie, kiedy i w jaki sposób wykona powierzone zadania. W przeciwieństwie do umowy o pracę, w tej relacji nie może wystąpić ścisłe podporządkowanie służbowe. Zleceniodawca nie ma prawa wydawać bieżących poleceń służbowych ani narzucać sztywnego grafiku bez obopólnej zgody.

Jak wygląda umowa zlecenie?

Specyfika prawna umowy zlecenie sprawia, że obie strony mogą dość elastycznie kształtować jej treść, o ile nie jest ona sprzeczna z prawem. Prawidłowo skonstruowana umowa powinna mieć formę pisemną lub dokumentową (dla celów dowodowych), choć prawo dopuszcza również formę ustną. 

Co zawiera standardowa umowa zlecenie?

• Dane stron – jasne określenie, kto jest Zleceniodawcą (zamawiającym), a kto Zleceniobiorcą (wykonawcą). Należy podać imiona, nazwiska, adresy oraz numery PESEL lub NIP (w przypadku firm).
• Data i miejsce zawarcia – informacja o tym, kiedy i gdzie dokument został podpisany.
• Przedmiot umowy – szczegółowy opis czynności, które Zleceniobiorca zobowiązuje się wykonać. Ważne jest, aby zaznaczyć, że jest to umowa starannego działania (liczy się rzetelne wykonywanie zadań, a niekoniecznie konkretny rezultat).
• Wynagrodzenie – określenie stawki (godzinowej lub ryczałtowej).
• Czas trwania – wskazanie okresu, na jaki umowa zostaje zawarta (na czas określony lub nieokreślony).
• Podpisy – własnoręczne lub elektroniczne podpisy obu stron.

Pamiętaj, że umowa nie powinna zawierać zapisów o ścisłym nadzorze pracy pod kierownictwem Zleceniodawcy. Takie cechy są zarezerwowane dla stosunku pracy i mogą narazić firmę na kary finansowe.

Jak napisać umowę zlecenie zgodnie z prawem?

W praktyce biznesowej umowa zlecenie często podzielona jest na stałe i konkretne paragrafy.

1. Przedmiot zlecenia – opis zadań i oświadczenie Zleceniobiorcy o dołożeniu należytej staranności.
2. Sposób wykonania – zapis o swobodzie w wyborze miejsca i czasu pracy oraz informacja, czy Zleceniobiorca może powierzyć zadanie osobie trzeciej (tzw. zastępstwo).
3. Ewidencja czasu pracy – ustalenie sposobu potwierdzania liczby przepracowanych godzin (np. poprzez miesięczny raport), co jest niezbędne do weryfikacji minimalnej stawki godzinowej.
4. Wypowiedzenie – zasady zakończenia współpracy. Jeśli umowa nie stanowi inaczej, można ją wypowiedzieć w każdym czasie ze skutkiem natychmiastowym.
5. Oświadczenia dodatkowe – informacja o statusie Zleceniobiorcy (np. czy jest studentem poniżej 26. roku życia).

Konstruowanie umowy zlecenie daje sporo swobody obu stronom. To sprawia, że w dokumencie można zawrzeć dodatkowe informacje, takie jak płatne przerwy w wykonywaniu zadań (nawet jeśli zgodnie z prawem zleceniobiorcy nie przysługuje urlop, w umowie można dobrowolnie umieścić taki zapis).

Umowa zlecenie – minimalna stawka godzinowa w 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 roku minimalna stawka godzinowa na umowie zlecenie wynosi 31,40 zł brutto. Jest to kwota przysługująca zleceniobiorcy za każdą faktycznie przepracowaną godzinę. Wysokość wynagrodzenia na umowie zlecenie jest ściśle powiązana z ustawową płacą minimalną. Właśnie dlatego minimalne wynagrodzenie na umowie zlecenie zmienia się każdego roku wraz z waloryzacją płacy minimalnej.

Ani zleceniodawca, ani zleceniobiorca nie mają obowiązku wpisywania do umowy stawki godzinowej. Wynagrodzenie może być określone jako kwota miesięczna, ryczałtowa za całość zadania lub prowizyjna. Kluczowe jest jednak, że po przeliczeniu wypłaconej sumy na liczbę przepracowanych godzin, realna kwota nie może być niższa niż minimalna stawka na godzinę: 31,40 zł brutto.

W przypadku zleceń trwających dłużej niż miesiąc, wynagrodzenie musi być wypłacane regularnie – minimum raz w miesiącu. Zleceniodawca musi prowadzić ewidencję liczby godzin wykonania zlecenia, aby umożliwić organom kontrolnym weryfikację stosowania stawki minimalnej. Dokumentację tę należy przechowywać przez okres 3 lat. 

Wypłacenie stawki niższej niż obowiązujące minimum jest wykroczeniem. Zleceniodawcy grozi za to kara grzywny w wysokości od 1 000 zł do 30 000 zł.

Ile na rękę dla uczniów i studentów na umowie zlecenie?

Osoby uczące się, które nie ukończyły 26. roku życia, znajdują się w uprzywilejowanej sytuacji podatkowej i składkowej. Wynagrodzenie uczniów i studentów na umowie zlecenie nie jest pomniejszane o składki ZUS ani zaliczkę na podatek dochodowy (w ramach ulgi dla młodych). To oznacza, że ich kwota netto („na rękę”) jest równa kwocie brutto: 31,40 zł.

Kiedy nie obowiązuje najniższa krajowa na umowie zlecenie?

Minimalna stawka godzinowa na umowie zlecenie wynosi 31,40 zł brutto. Pamiętaj jednak, że minimalna stawka nie obowiązuje, jeśli o miejscu i czasie wykonania zlecenia decyduje wyłącznie zleceniobiorca, a jego wynagrodzenie ma charakter czysto prowizyjny (uzależniony wyłącznie od wyników). Tych przepisów nie stosuje się również do niektórych umów opiekuńczych (np. w ramach prowadzenia rodzinnego domu pomocy).

Umowa zlecenie a ZUS – składki obowiązkowe

Składki ZUS są obowiązkowe na umowie zlecenie. Szczegółowe zasady i ich wysokość zależy natomiast od tego, czy:

• umowa zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń zleceniobiorcy,
• zleceniobiorca jest uczniem albo emerytem.

Jeśli zleceniobiorca jest zatrudniony w innym miejscu (np. na umowę o pracę) i zarabia tam co najmniej minimalne wynagrodzenie krajowe, z umowy zlecenie obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna (9%). Jeżeli natomiast zleceniobiorca zawiera umowę zlecenie z firmą, w której pracuje już na etacie, zlecenie jest traktowane pod kątem ZUS tak samo jak umowa o pracę. Wszystkie składki są obowiązkowe.

Zleceniodawca musi zgłosić zleceniobiorcę do składek ZUS w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie za pomocą formularza ZUS ZUA. 

Ile wynoszą obowiązkowe składki ZUS na umowie zlecenie?

• Ubezpieczenie emerytalne – 19,52% podstawy wymiaru (zleceniodawca i zleceniobiorca opłacają po 9,76%).
• Ubezpieczenie rentowe – 8% (zleceniodawca finansuje 6,5%, a zleceniobiorca 1,5%).
• Ubezpieczenie wypadkowe – od 0,40% do 3,60% (w zależności od stopnia ryzyka w danej branży i jest w całości opłacane przez zleceniodawcę).
• Ubezpieczenie zdrowotne – 9% (w całości finansowane przez zleceniodawcę, a podstawą wymiaru jest wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę).
• Fundusz Pracy (FP) oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) – odpowiednio 2,45% i 0,10% (koszty ponosi zleceniodawca).

Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Składka wynosi 2,45% i jest potrącana z wynagrodzenia zleceniobiorcy. Przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego daje prawo do płatnego zasiłku chorobowego (L4), ale dopiero po tzw. okresie wyczekiwania, który wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia.

Jakie składki ZUS dla uczniów i studentów do 26. roku życia?

Uczniowie i studenci do 26. roku życia są całkowicie zwolnieni z obowiązku opłacania składek ZUS (zarówno społecznych, jak i zdrowotnych). Dzięki temu ich wynagrodzenie brutto jest równe kwocie netto. Nie mogą oni jednak przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. 

Jakie składki ZUS dla emerytów i rencistów na umowie zlecenie?

Emeryci i renciści zasadniczo podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Wyjątkiem są sytuacje, gdy mają inny tytuł do ubezpieczeń (np. pracę na etat u innego płatnika), z którego podstawa składek wynosi co najmniej tyle, co płaca minimalna w danym roku.

Czy praca na umowę zlecenie liczy się do emerytury?

Umowa zlecenie wlicza się do emerytury, ponieważ okresy pracy na jej podstawie są traktowane jako okresy składkowe. Od tego rodzaju umowy co do zasady odprowadzane są obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Od 1 stycznia 2026 r. okresy wykonywania oskładkowanej umowy zlecenia są wliczane nie tylko do emerytury, ale również do ogólnego stażu pracy. To ma znaczenie przy ustalaniu innych uprawnień pracowniczych. Dotyczy to również umów z lat ubiegłych, o ile złożysz odpowiedni wniosek do ZUS.

Podatek dochodowy na umowie zlecenie

Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) na umowie zlecenie w 2026 roku jest rozliczany na zasadach ogólnych i wynosi 12%. Obowiązek jego obliczenia, pobrania i wpłacenia do urzędu skarbowego spoczywa co do zasady na zleceniodawcy, który pełni rolę płatnika.

Zleceniodawca musi wpłacić pobrane zaliczki na rachunek urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypłaty. Po zakończeniu roku, do końca stycznia, płatnik przesyła do urzędu deklarację PIT-4R. Do końca lutego wystawia zleceniobiorcy informację PIT-11, która służy do ostatecznego rozliczenia rocznego.

Jeśli kwota należności określona w umowie z osobą niebędącą pracownikiem zleceniodawcy nie przekracza 200 zł, podatek pobierany jest ryczałtowo w wysokości 12% przychodu, bez odliczania kosztów uzyskania przychodu i składek ZUS. Z kolei od umów ze zleceniobiorcami niebędącymi polskimi rezydentami podatkowymi pobiera się zazwyczaj zryczałtowany podatek w wysokości 20%.

Jak jest wyliczany podatek na umowie zlecenie?

Zaliczka na podatek dochodowy nie jest liczona od pełnej kwoty brutto, lecz od podstawy opodatkowania. Proces wyliczania podatku na umowie zlecenie składa się z kilku kroków.

1. Przychód brutto – kwota określona w umowie.
2. Odjęcie składek ZUS – od przychodu odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i chorobowe) w części finansowanej przez zleceniobiorcę, o ile dana umowa podlega tym ubezpieczeniom.
3. Odjęcie kosztów uzyskania przychodów – standardowo wynoszą one 20% przychodu pomniejszonego o składki ZUS. W przypadku twórców przenoszących prawa autorskie, koszty mogą wynosić 50% (do rocznego limitu 120 000 zł).
4. Ustalenie podstawy opodatkowania – jest to kwota pozostała po odjęciu składek i kosztów (podstawę tę zaokrągla się do pełnych złotych).
5. Obliczenie zaliczki – od tej podstawy wylicza się stawkę podatku 12%.

Kwota wolna od podatku i PIT-2

Zleceniobiorcy mają prawo do korzystania z kwoty wolnej od podatku (30 000 zł dochodu rocznie) już w trakcie roku. Aby zleceniodawca mógł pomniejszać miesięczne zaliczki o kwotę zmniejszającą podatek, zleceniobiorca musi złożyć oświadczenie PIT-2. Jeśli zleceniobiorca przewiduje, że jego roczne dochody nie przekroczą 30 000 zł, może również złożyć wniosek o niepobieranie zaliczek na PIT w ogóle.

Zwolnienie z podatku – Ulga dla młodych

Uczniowie i studenci do ukończenia 26. roku życia są w uprzywilejowanej sytuacji. W ramach „Ulgi dla młodych” ich przychody z umowy zlecenia są w całości zwolnione z podatku dochodowego. Obowiązuje tutaj jednak limit roczny w wysokości 85 528 zł. Oznacza to, że w ich przypadku kwota brutto jest zazwyczaj równa kwocie netto (czyli jest to wynagrodzenie „na rękę”). 

Umowa zlecenie a urlop

Na umowie zlecenie nie przysługuje ustawowy, płatny urlop wypoczynkowy. Jest to przywilej zarezerwowany wyłącznie dla osób zatrudnionych na umowę o pracę na podstawie Kodeksu pracy. Zleceniobiorca nie korzysta z ochrony pracowniczej. To oznacza, że „z automatu” nie ma płatnych dni wolnych ani ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Warto jednak pamiętać, że charakterystyczną cechą zlecenia jest większa dowolność w organizacji pracy. Zleceniobiorca zazwyczaj sam decyduje, kiedy i w jaki sposób wykona zadanie. Dzięki temu „wolne” często polega po prostu na nie nanoszeniu godzin pracy do grafiku w danym terminie, co powinno odbywać się za obopólną zgodą.

Czy na umowie zlecenie jest urlop?

Umowa zlecenie nie wlicza się do urlopu. Jednak od 1 stycznia 2026 r. okresy pracy na oskładkowanej umowie zlecenia wliczają się do ogólnego stażu pracy. To natomiast może mieć znaczenie przy ustalaniu wymiaru urlopu w przypadku późniejszego przejścia na umowę o pracę. Jednak samo w sobie nie nadaje to prawa do urlopu w trakcie trwania zlecenia. Jeśli zleceniodawca narzuca sztywne godziny pracy i zasady udzielania wolnego identyczne jak na etacie, może to być uznane za znamiona stosunku pracy. 

Jak wziąć wolne na umowie zlecenie?

Umowa zlecenie daje dużą swobodę w kształtowaniu jej treści. Dzięki temu zleceniobiorca może wynegocjować ze zleceniodawcą zapis o płatnej lub bezpłatnej przerwie w wykonywaniu zadań. W praktyce pozwala to na uzyskanie prawa do odpoczynku na zasadach podobnych do urlopu. O ile obie strony się na to zgodzą.

Wypowiedzenie umowy zlecenie

Rozwiązanie umowy zlecenie charakteryzuje się dużą elastycznością, ponieważ regulują je przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy. Obowiązuje więc zasada, że każda ze stron może ją wypowiedzieć w dowolnym momencie, co skutkuje jej wygaśnięciem w trybie natychmiastowym. Tym samym prawo nie narzuca sztywnych terminów zakończenia współpracy. Jeśli w treści dokumentu nie zawarto stosownych zapisów, umowę można rozwiązać z dnia na dzień.

Strony mają prawo dobrowolnie wprowadzić do kontraktu (lub aneksu) zapis o konkretnym okresie wypowiedzenia (np. dwutygodniowym). W takim przypadku okres ten zaczyna biec od następnego dnia po złożeniu oświadczenia. Umowa zlecenie kończy się automatycznie w momencie pełnej realizacji przedmiotu zlecenia określonego w dokumencie.

Pamiętaj, że wypowiedzenie powinno być poparte konkretnym powodem. Jeżeli jedna ze stron zerwie umowę bez ważnej przyczyny, może zostać pociągnięta do naprawienia szkody wynikłej z tego działania. W przypadku rozwiązania umowy przed terminem, zleceniodawca musi zwrócić zleceniobiorcy wszelkie wydatki poniesione w celu należytego wykonania zadania. Ma on również obowiązek wypłacić część wynagrodzenia odpowiadającą dotychczasowemu wkładowi pracy zleceniobiorcy.

Na umowie zlecenie nie obowiązują przepisy Kodeksu pracy chroniące np. kobiety w ciąży czy osoby na zwolnieniu lekarskim. Zleceniodawca może rozwiązać z nimi kontrakt w dowolnym momencie

Jak rozwiązać umowę zlecenie?

Choć przepisy dopuszczają ustną formę zlecenia, wypowiedzenie powinno zostać złożone na piśmie. Prawidłowy dokument powinien zawierać:

• Datę i miejsce sporządzenia.
• Dane stron: imiona, nazwiska i adresy (lub nazwy i siedziby firm).
• Oznaczenie umowy (np. jej numer lub datę zawarcia).
• Powód wypowiedzenia: wskazanie konkretnej przyczyny zakończenia współpracy.
• Własnoręczny podpis strony wypowiadającej umowę.

Tak sporządzony dokument jest prawidłowym wypowiedzeniem umowy zlecenie.

Umowa zlecenie w 2026 roku w pigułce

Zebraliśmy kluczowe fakty i liczby dotyczące umowy zlecenie w jednym miejscu.

• Stawka minimalna – od 1 stycznia 2026 roku wynosi 31,40 zł brutto za każdą przepracowaną godzinę.
• Rewolucja w stażu pracy – od 2026 roku okresy pracy na oskładkowanej umowie zlecenie wliczają się do ogólnego stażu pracy (wpływa to m.in. na wymiar przyszłego urlopu na etacie).
• Osoby do 26 roku życia – umowa zlecenie dla uczniów i studentów do 26. roku życia jest zwolniona z obowiązku składek ZUS i podatku PIT. Dla tych osób stawka brutto jest jednocześnie kwotą „na rękę”.
• ZUS i podatek dochodowy – standardowa umowa zlecenie rodzi obowiązek opłacania składek emerytalnych i rentowych oraz 12% podatku PIT (chyba że zleceniobiorca ma inny tytuł do ubezpieczeń, np. etat).
• Brak sztywnego nadzoru – umowa zlecenie to umowa starannego działania, a nie podporządkowania. Narzucanie sztywnego grafiku i kar za spóźnienia grozi uznaniem relacji za stosunek pracy.
• Rozwiązanie z dnia na dzień – jeśli umowa nie stanowi inaczej, każda ze stron może ją wypowiedzieć w dowolnym momencie ze skutkiem natychmiastowym.

Zarządzanie umowami cywilnoprawnymi, wyliczanie składek ZUS i pilnowanie ewidencji godzinowej potrafi skutecznie odciągnąć uwagę od tego, co najważniejsze – rozwijania własnej firmy. 

W biurze rachunkowym Trasted zdejmujemy ten ciężar z Twoich barków. Dbamy o to, aby umowy były bezpieczne, zgodne z prawem i optymalne finansowo. W tym czasie przedsiębiorcy mogą po prostu spokojnie prowadzić swój biznes. Zleć obsługę kadrowo-płacową ekspertom z Trasted i zyskaj święty spokój!