Relatywnie wysokie składki ZUS skutecznie odstraszają nowych przedsiębiorców. Wizja przymusowego płacenia sporej kwoty pieniędzy każdego miesiąca, nie jest zbyt zachęcająca. Mamy jednak dobrą wiadomość dla osób, które prowadzą gospodarstwo rolne. Zgodnie z polskim prawem możesz prowadzić działalność na KRUS-ie i oszczędzać sporo pieniędzy na składkach! Nie jest to jednak takie proste, jak się wydaje. Musisz spełnić kilka ważnych warunków i dodatkowo dbać o formalności. Wszystkiego dowiesz się z poniższego artykułu.
Na czym polega ubezpieczenie w KRUS-ie?
KRUS to system ubezpieczeń społecznych przeznaczony dla rolników i ich rodzin. Pojęcie „rodziny” w tym przypadku dotyczy małżonka lub małżonki, a także domowników rolnika, którzy:
- stale pracują w gospodarstwie,
- nie są ubezpieczeni w ZUS,
- nie mają prawa do emerytury lub renty.
Obowiązek ubezpieczenia w KRUS dotyczy każdego, kto prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1 ha przeliczeniowego lub prowadzi dział specjalny produkcji rolnej. Ubezpieczenie w KRUS obejmuje ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe oraz macierzyńskie.
Składki KRUS są znacznie korzystniejsze niż składki ZUS. To sprawia, że niektórzy przedsiębiorcy z „rolniczego kręgu” zastanawiają się, czy mogą prowadzić działalność na KRUS-ie? Polskie prawo zezwala na taką opcję, ale tylko określonej grupie rolników!
Działalność na KRUS – ile możesz zaoszczędzić na składkach?
Największą zaletą otworzenia działalności gospodarczej i bycia ubezpieczonym w KRUS, jest spora oszczędność finansowa. W 2025 roku pełne składki do ZUS-u wynoszą 1773,96 zł miesięcznie. W tej kwocie znajduje się także składka na ubezpieczenie chorobowe, która jest dobrowolne. Z kolei najniższe składki do KRUS-u w IV kwartale 2025 roku to około 400 zł miesięcznie. W przypadku składki KRUS mówimy już o rolniku, który prowadzi jednocześnie działalność gospodarczą i działalność rolniczą w gospodarstwie o powierzchni do 50 hektarów. Różnica w skali tylko jednego miesiąca wynosi więc około 1 300 zł. Kiedy natomiast weźmiemy pod uwagę cały rok, oszczędność może sięgnąć kilkunastu tysięcy złotych!
Nawet jeśli przyjmiemy scenariusz, w którym po otworzeniu działalności gospodarczej, przysługują Ci ulgi na składki ZUS, wciąż bardziej opłaca się pozostać ubezpieczonym w KRUS-ie. Dotyczy to zwłaszcza dłuższego horyzontu czasowego, ponieważ ulgi na ZUS są ograniczone czasowo. Poza tym już po około 6 miesiącach od zarejestrowania działalności gospodarczej, musisz opłacać preferencyjną stawkę ZUS. W 2025 roku wynosi ona 442,90 zł miesięcznie. Jest więc ona wciąż wyższa niż składka ubezpieczenia społecznego w KRUS.
Kto może prowadzić działalność gospodarczą na KRUS-ie?
Jesteś ubezpieczony w KRUS-ie i chcesz otworzyć własny biznes. Czy w takiej sytuacji musisz rezygnować z obecnego ubezpieczenia i przechodzić na ZUS? Niekoniecznie. Wszystko wyjaśnia art. 5a Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z dokumentem, możesz otworzyć działalność gospodarczą i dalej podlegać pod ubezpieczenie społeczne w KRUS. Musisz jednak spełnić określone warunki. Wyjaśniamy je poniżej!
1. Minimum 3-letni staż ubezpieczenia w KRUS-ie
Aby w ogóle myśleć o prowadzeniu firmy na KRUS-ie, musisz być objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie przez minimum 3 lata.
2. Gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 1 hektara
Kolejnym warunkiem jest kontynuowanie działalności rolniczej: nie możesz jej porzucić na rzecz firmy. Musisz nadal prowadzić gospodarstwo rolne (lub w nim pracować), którego powierzchnia wynosi co najmniej 1 ha przeliczeniowego. Dotyczy to również działów specjalnych produkcji rolnej.
3. Złożenie oświadczenia w terminie 14 dni od rozpoczęcia działalności
Po otworzeniu działalności gospodarczej, masz 14 dni, aby złożyć w KRUS pisemne oświadczenie, że chcesz kontynuować ubezpieczenie w tej formie. Jeśli przegapisz ten termin, automatycznie tracisz prawo do ubezpieczenia rolnego. W rezultacie musisz przejść na ubezpieczenie ZUS.
4. Zachowanie limitów podatkowych
Możesz stracić prawo do ubezpieczenia w KRUS, jeśli Twoja firma zacznie przynosić większe zyski. Aby pozostać w KRUS, Twój należny podatek dochodowy z działalności gospodarczej za poprzedni rok nie może przekroczyć ustalonej z góry kwoty. W 2025 roku limit wynosi 4576 zł.
5. Pozostałe wykluczenia, o których trzeba pamiętać
Nie możesz posiadać ubezpieczenia w KRUS-ie, jeśli:
- jesteś pracownikiem na etacie,
- pracujesz w służbach mundurowych,
- Twoja działalność dotyczy wykonywania wolnych zawodów,
- jesteś wspólnikiem w spółce jawnej, komandytowej, partnerskiej czy jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,
- przysługuje Ci prawo do emerytury lub renty.
Dla kogo jest działalność KRUS-ie? Wyjaśniamy na przykładach!
Zależy nam, abyś dokładnie zrozumiał, kto może prowadzić działalności na KRUS-ie. Przygotowaliśmy więc przykładowe scenariusze z konkretnymi odpowiedziami, które dokładnie wszystko wyjaśniają.
Przykład nr 1
Pan Adam od 2 lat prowadzi rodzinne gospodarstwo rolne i jest ubezpieczony w KRUS. Chciałby założyć małą firmę świadczącą usługi stolarskie. Czy może to zrobić, pozostając w KRUS?
Niestety nie, ponieważ pan Adam nie spełnia kluczowego warunku, jakim jest nieprzerwane ubezpieczenie w KRUS przez co najmniej 3 lata. Aby móc prowadzić działalność w KRUS, musiałby poczekać jeszcze rok. Jeśli natomiast założy firmę teraz, będzie musiał przejść na ubezpieczenie w ZUS.
Przykład nr 2
Pani Ewa jest rolniczką od 15 lat. Niewielkie, 2-hektarowe gospodarstwo prowadzi razem z mężem. Właśnie dostała propozycję pracy w lokalnej szkole na pół etatu. Czy może przyjąć tę pracę i jednocześnie pozostać w KRUS?
Nie, ponieważ umowa o pracę to jednoznaczny powód do przejścia na ubezpieczenie w ZUS. Dopóki pani Ewa będzie pracować na etacie, musi opłacać składki w ZUS. Nie ma więc tutaj znaczenia, jak długo była ubezpieczona w KRUS.
Przykład nr 3
Pan Tomasz od 10 lat jest ubezpieczony w KRUS. Od czasu do czasu wykonuje prace remontowe dla znajomych w ramach umowy zlecenie. Czy może to robić, nie przechodząc na ubezpieczenie ZUS?
Tak, ponieważ ustawodawca pozwala na łączenie pracy na umowie cywilnoprawnej z ubezpieczeniem w KRUS. Przychód z tej umowy nie może jednak przekraczać kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Przykład nr 4
Pani Kasia, ubezpieczona w KRUS od 7 lat, założyła firmę. W pierwszym roku jej przychód z działalności wyniósł 60 000 zł, a koszty 20 000 zł. Czy w kolejnym roku może pozostać w KRUS?
To zależy od naliczonego podatku. Podatek nalicza się od dochodu (przychód minus koszty). W tym przypadku wynosi więc 40 000 zł. Jeśli po obliczeniu okaże się, że kwota podatku jest niższa od ustawowego limitu, pani Kasia wciąż może pozostać w KRUS.
Jak otworzyć działalność na KRUS-ie?
Z racji relatywnie wysokich składek na rzecz ZUS, próg wejścia w biznes jest spory dla wielu przedsiębiorców. Osoby, które prowadzą gospodarstwo rolne i spełniają wszystkie wymienione wcześniej kryteria, mogą jednak prowadzić działalność na KRUS-ie. Oszczędzają tym samym sporo pieniędzy, obniżając próg wejścia w biznes. Skoro już jednak wiemy, jakie są wymagania, sprawdźmy teraz, jak otworzyć działalność na KRUS-ie?
- Formalności nie są skomplikowane, ale wymagają uważności i terminowości. Przede wszystkim zaczynasz od rejestracji firmy w CEIDG. Stosowny wniosek złożysz wygodnie przez Internet. Ten krok jest identyczny dla każdego: niezależnie od tego, czy płacisz składki ZUS, czy chcesz prowadzić działalność na KRUS-ie. Rejestracja w CEIDG sprawi, że pozyskasz numer NIP i REGON dla swojej działalności.
- Kolejnym krokiem, o którym już pisaliśmy, jest powiadomienie KRUS o swojej decyzji. Masz na to 14 dni od chwili założenie działalności gospodarczej. Jeśli spóźnisz się, choćby jeden dzień, działalność w KRUS-ie przepada i musisz przejść na ubezpieczenie w ramach ZUS-u. Nie czekaj więc „na ostatnią chwilę”, tylko zajmij się tym od razu po zarejestrowaniu firmy.
- Warto również rozważyć wsparcie doświadczonego biura rachunkowego. Pomoc profesjonalnych księgowych będzie nieoceniona, zwłaszcza jeśli mówimy o konieczności dopilnowania wielu formalności i terminów w ramach działalności na KRUS-ie.
- Po wykonaniu rocznego rozliczenia podatkowego PIT, do 31 maja każdego roku musisz złożyć w KRUS-ie odpowiednie zaświadczenie. Dotyczy ono wysokości należnego podatku dochodowego z poprzedniego roku. Oświadczenie pozyskasz we właściwym urzędzie skarbowym. Na tej podstawie KRUS weryfikuje, czy nie przekroczyłeś ustawowego limitu.
Jako rolnik-przedsiębiorca opłacasz składkę na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w podwójnej wysokości. Z kolei składkę na ubezpieczenie chorobowe, wypadkowe i macierzyńskie płacisz w wysokości normalnej. Choć suma składek będzie nieco wyższa, niż gdybyś był rolnikiem bez działalności gospodarczej, wciąż będzie ona znacznie niższa niż pełne składki ZUS.
Jeśli natomiast przekroczysz roczny limit podatku albo spóźnisz się ze złożeniem stosownych dokumentów, tracisz prawo do ubezpieczenia KRUS. W takiej sytuacji masz dwa rozwiązania:
- Kontynuować działalność gospodarczą i przejść na ubezpieczenie w ZUS.
- Zamknąć działalność gospodarczą i wrócić do opłacania składek w KRUS.
Wybierając drugą opcję, musisz odczekać minimum 3 lata, aby móc ponownie założyć działalność na KRUS-ie.
Firma na KRUS jest możliwa, ale nie dla każdego
KRUS oferuje znacznie niższe składki na ubezpieczenia społeczne niż ZUS. Nic więc dziwnego, że wielu rolników-przedsiębiorców rozważa działalność na KRUS-ie. Jak już wiesz, taka opcja jest możliwa, ale nie dla każdego. Aby utrzymać ubezpieczenie w KRUS, pomimo prowadzenia własnej firmy, musisz spełnić określone warunki. Dokładnie je omówiliśmy w naszym artykule. Mamy nadzieję, że dostarczyliśmy Ci odpowiedzi, których potrzebowałeś i pomogliśmy w podjęciu najlepszej decyzji!
